آنچه باید درباره فاجعه سودان و بازیگران آن بدانیم

مناقشات اخیر سودان، توجه افکار عمومی جهان را معطوف این کشور عربی کرده است اما در خاورمیانه و شمال آفریقا، تحولات این کشور با حساسیت بیشتری دنبال می‌شود.

کد خبر: ۲۶۵۷۸۸

تاریخ: ۱۱ آبان ۱۴۰۴ - ۱۵:۰۴

شهدای ایران:- از سال ۲۰۲۳ دور جدیدی از جنگ‌های داخلی در سودان بین نیرو‌های مسلح این کشور به رهبری ژنرال عبدالفتاح البرهان و نیرو‌های واکنش سریع به فرماندهی محمد حمدان دگالو (معروف به حمیدتی) آغاز شده است. نزاعی داخلی که با دخالت طرف‌های خارجی، چون اسرائیل و خصوصا امارات ابعاد پیچیده‌ای پیدا کرده است. در خصوص دخالت‌های اسرائیل در سودان، تل آویو هم با برهان مراوداتی دارد و هم با حمدان، اما با سقوط شهر الفاشر به دست نیرو‌های حمیدتی (محمد حمدان) و کشتار مردم غیر نظامی در این شهر، تحولاتی در شرف رخ دادن است که انگشت اتهام را به سوی امارات نشانه می‌رود. کشوری که همسویی منافع با اسرائیل در سودان و دریای سرخ دارد. در جلسه روز پنجشنبه شورای امنیت برای بررسی تحولات دارفور شمالی و شهر الفاشر، سفیر سودان در سازمان ملل به شدت با سفیر امارات وارد بحث شد و این کشور را متهم به دخالت در امور داخلی سودان کرد. سفیر سودان طی سخنرانی در این جلسه گفت که بار‌ها اسنادی را به این شورا ارائه کرده که دست داشتن امارات در حمایت از نیرو‌های واکنش سریع را اثبات می‌کند.

مناشقه سودان از منظر کشور‌های منطقه

سودان در بخشی از سال‌های حکومت عمر البشیر، روابط دوستانه‌ای با ایران داشت. این کشور حتی در مقطعی متهم شده بود که سلاح‌های ایرانی را از بنادر خود به مصر و سپس غزه منتقل می‌کند. پس از کنار رفتن البشیر، دولت جایگزین در اکتبر ۲۰۲۰ اسرائیل را به رسمیت شناخت.سال ۲۰۲۱ ژنرال عبدالفتاح البرهان کودتا کرد. او و حمیدتی تا مدتی با هم همکاری کردند و هر دو نیز در خصوص به رسمیت شناختن اسرائیل همسو بودند. اما در سال ۲۰۲۳ حمیدتی علیه برهان اعلام جنگ کرد و اکنون نیرو‌های تحت امر او به شهر الفاشر مسلط شده‌اند.سودان با قرار گرفتن در شمال آفریقا، همسایگی مصر و کناره دریای سرخ و البته با دارا بودن معادن غنی از طلا و نفت همواره مورد توجه و طمع برخی از رژیم‌های منطقه نظیر اسرائیل و امارات قرار داشته است.

نگرانی‌های مصر از تحولات سودان

مصر به عنوان همسایه سودان، نگرانی‌های خود را در خصوص جنگ داخلی این کشور دارد. خصوصا آنکه پس از عملیات طوفان الاقصی، توجه رسانه‌ها و برخی از شخصیت‌های سیاسی اسرائیل به قدرت ارتش مصر و نیروی هوایی این کشور، خطراتی را متوجه قاهره کرده است.  تهدید مصر از سوی برخی از اعضای کابینه نتانیاهو پس از حمله اسرائیل به قطر، باعث شد تا السیسی در نشست اضطراری دوحه، سخنان بی‌سابقه‌ای را علیه اسرائیل مطرح کند. اکنون تحولات در سودان و مشاهده رد و پای اسرائیل و امارات در این درگیری‌ها قاهره را نگران کرده است. «مصطفی الفقی» از اندیشمندان سیاسی مصری در گفت‌و‌گو با شبکه «ام بی سی» گفته است که اگر قاهره احساس کند با ادامه جنگ در سودان به شکل مستقیم تهدید می‌شود، «دخالت نظامی مصر در سودان محتمل است».

سطح دخالت‌های امارات در سودان

«امارات» کشور متهم در فجایع رخ داده در الفاشر است. ماه‌هاست که سودان با امارات برسر تحولات این کشور و حمایت دوبی از نیروهای حمیدتی دچار اختلاف هستند. برهمین اساس در خردادماه امسال، سودان روابط دیپلماتیک خود با امارات را قطع کرد.در اوایل مهرماه گذشته، نشریه مدل ایست آی، طی گزارشی اعلام کرد که «امارات با همکاری اسرائیل پایگاه‌های اطلاعاتی در دریای سرخ»ساخته است. «آلون پینکاس»، دیپلمات اسرائیلی نیز این ادعا را تایید کرد و گفت که بخشی از این پایگاه‌ها در آب‌های سومالی است.به تازگی مدل ایست آی پس از ماجرای شهر الفاشر گزارش داده که «امارات یک پایگاه مخفی در سومالی ایجاد کرده و از طریق آن، از نیروهای واکنش سریع سودان حمایت می‌کند.»

رد و پای اسرائیل در تحولات سودان

اسرائیل از زمان کودتای نظامی در سودان، حضور خود در این کشور را پررنگ‌تر کرده است. بهمن ۱۴۰۱ الی کوهن وزیر خارجه وقت اسرائیل به خارطوم رفت و با ژنرال البرهان دیدار کرد. اما اندکی بعد درگیری بین برهان و حمیدتی شروع شد. رژیم صهیونیستی که در ابتدا از البرهان به شکل لفظی حمایت کرده بود، در عمل تمایل بیشتری به حمایت از حمیدتی نشان داد.یک گزارش تحقیقی در سال ۲۰۲۲ از روزنامه هاآرتص نشان داد که اسرائیل «تجهیزات نظارتی پیشرفته ساخت اتحادیه اروپا» را با جت خصوصی به نیروهای واکنش سریع تحویل داده است. در مناقشه اخیر نیز برخی از صاحب نظران سودانی در کنار نقش امارات به دخالت‌های اسرائیل اذعان می‌کنند. عبدالرحمن اسماعیل از خبرنگاران سودانی در این خصوص گفته است که نسل کشی در سودان بخشی از تلاش‌ها برای تحقق طرح اسرائیل بزرگ است.

لزوم توجه به فجایع الفاشر و سودان

اکنون در سودان تحولاتی در جریان است که می‌طلبد روی آن بیشتر توجه شود. هنوز منطقه دستخوش جنگ طلبی‌های اسرائیل است که امارات به عنوان یکی از کشورهای همسو با اسرائیل، در تحولات سودان نقش آفرینی می‌کند. در چنین شرایطی توجه به نقش امارات و رژیم صهیونیستی در تحولات سودان ضروری به نظر می‌رسد. گویا آنها تقسیم کاری در جغرافیای دریای سرخ و سودان داشته‌اند که می‌تواند باعث ایجاد فتنه‌هایی در آینده شود.

منبع: فارس