حقایق پهلوی/آمپول هوا ابزار حذف صدای آزادی در پهلوی اول

فرخی یزدی شاعر و روزنامه‌نگار آزادی‌خواه، عمر خود را در مبارزه با استبداد رضاشاهی گذراند. حتی در زندان به انتقاد و شعر اعتراضی ادامه داد و سرانجام در ۲۵ مهر ۱۳۱۸ با آمپول هوا به شهادت رسید.

کد خبر: ۲۶۸۶۹۴

تاریخ: ۰۸ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۳:۳۳

شهدای ایران: فرخی یزدی شاعر، روزنامه‌نگار آزادی‌خواه و فعال سیاسی است که سال‌های طولانی از عمر خود را صرف آگاهی و بیداری مردم از خطر استبداد و استعمار کرد.

مبارزات او در دوران رضاخانی، حتی در درون سلول زندان هم قطع نشد و از پنجرۀ سلولش می‌گفت: «من فرخی یزدی لب دوخته‌ام، مدیر روزنامه‌ی طوفان که به جرم حق‌گویی و حق‌نویسی، ظالمانه توقیف شده، بی‌گناه توقیف شده. نماینده‌ی دارالشوری هستم. به گناه اعتراض و تکلم علیه یک قانون جابرانه و زیان‌بخش،

مغضوب و متعاقب شدم. چند سال از کشور خود متواری بودم.»

در زندان مرتب جلوی زندانیان از نظام دیکتاتوری رضاشاه انتقاد و سرنگونی آن را پیش‌بینی می‌کرد. حتی اعتراض خود را در قالب رباعی و غزل می‌سرود و در میان زندانیان پخش می‌کرد و از مرگ هراسی نداشت .

غزل معروف
آن زمان که بنهادم سر به پای آزادی دست زجان شستم از برای آزادی

از سروده های اوست.

فرخی یزدی یکپارچه آتش بود و حکومت استبدادی پهلوی تاب انتقاد را نداشت. رضا شاه تأکید داشته که فرخی در همسایگی کاخ تابستانی او ( سعدآباد ) تحت نظر باشد.

در این دوران ،‌ ارتباط فرخی با جهان خارج قطع بود و همواره تحت نظر مفتشین اداره‌ تامینات قرار داشت. این زندان غیر رسمی فرخی یزدی را به شدت تحت فشار قرار می‌داد.

شاعر همچون پرنده‌ای محبوس در قفس خود را به در و دیوار می‌زد،‌ خشمگین می‌شد،‌ در باغ خانه که دیوار به دیوار کاخ بود قدم می‌زد و بلند بلند به مسبب اوضاع دشنام می‌داد.

فرخی حتی از شدت استیصال و برای انتقام جویی،‌ در نهر آبی که از خانه‌ محل اقامت او به کاخ سعدآباد می‌رفت،‌ آشغال می‌ریخت!

اما این حصر خانگی نیز پایان ماجرا نبود و سرانجام شاعر به زندان می‌افتد! بهانه‌ این حکم‌،‌ بدهکاری فرخی یزدی بود.

در زندان نیز شاعر با سرودن اشعاری بر علیه اختناق رضاخانی،‌ وضع خود را سخت‌تر می‌کند.

در آخرین شعری که از او ثبت شده ازدواج ولیعهد را نشانه‌ای از نزدیک شدن حکومت پهلوی به آخر کار معرفی می‌کند.

پزشک احمدی به بهانه‌ بیماری،‌ او را به بیمارستان زندان می‌فرستد و در ۲۵ مهرماه ۱۳۱۸ در تاریکی دردناک با آمپول هوا به زندگی او خاتمه میدهد.

بعد از تبعید رضاخان‌ توسط انگلستان، دادگاهی توسط شهربانی جهت بررسی قتل فرخی تشکیل شد، و جالب اینکه احمد کسروی ضد دین، وکیل پزشک احمدی قاتل شد و در دادگاه از او دفاع کرد

جسدش را به احتمال زیاد برای دفن به گورستان مسگرآباد تهران می فرستند . جای مزارش تا کنون شناخته نشده است

*منبع: مرکز اسناد انقلاب اسلامی