ردپای «اپستین» در باکو؛ از ای‌میل‌های محرمانه تا لابی‌گری‌های پنهان

انتشار اسناد پرونده جفری اپستین ابعاد تازه‌ای از ارتباطات این شبکه با مقامات باکو و لابی‌گری‌ها را آشکار کرد.

کد خبر: ۲۶۸۹۴۵

تاریخ: ۱۸ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۱:۳۹

شهدای ایران:به نقل از تسنیم، در روزهای اخیر، انتشار میلیون‌ها صفحه سند قضایی در آمریکا پیرامون پرونده جفری اپستین، سرمایه‌دار بدنام و مجرم جنسی آمریکایی و ادعاهای مطرح‌شده مبنی بر ذکر نام «جمهوری آذربایجان» در این اوراق، به بمب خبری در فضای سیاسی و اجتماعی این کشور بدل شده است.

شایعات حتی فراتر رفته و صحبت از سفر احتمالی اپستین به باکو در سال‌های گذشته به میان آمده است، اما آیا این بایگانی عظیم که به «پرونده‌های اپستین» شهرت یافته است، حقیقتاً مهر تأییدی بر ارتباطات میان این شبکه و باکو می‌زند؟ یا آنچه در فضای مجازی دست‌به‌دست می‌شود، فاقد پشتوانه استنادی است؟

اپستین کیست و محتوای «فایل‌های سیاه» چیست؟

جفری اپستین، سرمایه‌دار آمریکایی بود که سال‌ها پیش به‌اتهام سازماندهی شبکه قاچاق انسان و سوءاستفاده جنسی از دختران زیر سن قانونی بازداشت شد و سرانجام در سال 2019 در سلول زندان دست به خودکشی زد،

با این حال، اهمیت پرونده اپستین تنها در جرایم شخصی او خلاصه نمی‌شود؛ او طی دهه‌ها شبکه‌ای عنکبوتی و پیچیده از روابط را شکل داده بود که در آن از سیاستمداران تراز اول جهان گرفته تا اعضای خاندان‌های سلطنتی، میلیاردرها و چهره‌های مشهور هالیوودی حضور داشتند، همین نفوذ گسترده موجب شد پرونده او زلزله‌ای در طبقات الیت و نخبگان غربی ایجاد کند.

منظور از «فایل‌های اپستین»، انتشار عمومی مواد تحقیقاتی و بازجویی‌هایی است که وزارت دادگستری آمریکا پیرامون او و پرونده جنایی‌اش جمع‌آوری کرده است.

بر اساس متن گزارش، در نوامبر 2025 کنگره آمریکا با تصویب قانونی ویژه، وزارت دادگستری را ملزم به انتشار تمامی اسناد کرد، در پی این الزام قانونی و در چارچوب «قانون شفافیت فایل‌های اپستین»، در تاریخ 30 ژانویه 2026، آرشیوی عظیم شامل 3.5 میلیون صفحه سند، 2000 ویدئو و 180 هزار قطعه عکس در دسترس عموم قرار گرفت.

این اسناد که از دادگاه‌های فلوریدا و نیویورک، گزارش‌های کالبدشکافی و تحقیقات پیرامون مرگ مشکوک او، و همچنین محاکمه «گیلین مکسول» (همدست و شریک جرم اصلی اپستین) گردآوری شده‌اند، بسیار چندوجهی هستند. این فایل‌ها شامل مکاتبات شخصی، نقشه‌های پرواز، اظهارات شهود و جزئیات شبکه بین‌المللی اوست، البته مقامات قضایی تأکید کرده‌اند که ذکر نام افراد در این اسناد لزوماً به‌معنای مجرم بودن آن‌ها نیست، بلکه نشان‌دهنده دایره ارتباطات و تعاملات اپستین است.

رمزگشایی از ارتباط با باکو؛ اسناد چه می‌گویند؟

میان انبوه اسناد منتشرشده، چندین مورد مکاتبه و اشاره مستقیم به نام «جمهوری آذربایجان» و شهر «باکو» به چشم می‌خورد که توجه تحلیلگران را جلب کرده است، برخی از ای‌میل‌های اپستین در سال‌های مختلف، مستقیماً به برنامه‌ریزی برای سفر به این منطقه و دیدار با مقامات اشاره دارد.

آگوست 2011: طرح سفر محرمانه به حاشیه خزر

یکی از اسناد کلیدی، ای‌میلی به‌تاریخ 30 آگوست 2011 است که در آن اپستین خطاب به «سلطان بن سلیم»، تاجر سرشناس اماراتی می‌نویسد: «دوست آذربایجانی‌ات به پاریس می‌آید یا ما این آخر هفته به باکو برویم؟» این مکاتبه نشان می‌دهد که اپستین و شریک تجاری‌اش به‌طورجدی احتمال سفر به باکو را بررسی کرده و حتی وضعیت پروازها را استعلام کرده‌اند، با این حال، در اسناد تکمیلی و لیست‌های پروازی، مدرکی دال بر انجام قطعی این سفر در آن تاریخ خاص یافت نشده است و به‌نظر می‌رسد این سفر در آن مقطع زمانی لغو شده باشد.

سپتامبر 2011: عروسی اشرافی «دوست آذربایجانی»

تحقیقات دقیق‌تر به‌روی هویت «دوست آذربایجانی» که در ای‌میل‌ها به او اشاره شده است، پرده از واقعیتی جالب برمی‌دارد. تاریخ‌های ذکرشده در مکاتبات با 9 سپتامبر 2011، روز برگزاری مراسم عروسی «طالح حیدروف»، پسر کمال‌الدین حیدروف (وزیر حوادث غیرمترقبه و از قدرتمندترین چهره‌های الیگارشی باکو) همخوانی دارد.

سلطان بن سلیم در پاسخ به اپستین می‌نویسد: «او (دوست مشترک) اکنون مشغول تدارک عروسی پسرش است، من نهم سپتامبر خواهم رفت و سپس دوازدهم برای چند روز او را ملاقات خواهم کرد.» این سند تأیید می‌کند که بن‌سلیم برای شرکت در این مراسم که با حضور نخبگان سیاسی برگزار شد، به باکو سفر کرده است، اما شواهدی از حضور اپستین در این مراسم در دست نیست.

سال 2015: ستایش از باکو و «دوستی نزدیک» با رئیس‌جمهور

شاید یکی از مهم‌ترین بخش‌های این پرونده برای باکو، مکاتبه 19 سپتامبر 2015 باشد. سلطان بن سلیم که در آن زمان در باکو حضور داشته است، با ارسال تصاویری از شهر برای اپستین، با لحنی تحسین‌آمیز می‌نویسد: «باکو شهری بسیار زیباست، باور کن از پاریس هم زیباتر است. اگر زمانی خواستی به اینجا بیایی، من هم به تو ملحق می‌شوم. رئیس‌جمهور دوست بسیار خوب من است؛ او بسیار باهوش است و مرا به یاد شیخ محمد می‌اندازد.»

در اینجا، تاجر اماراتی صراحتاً از دوستی نزدیک خود با «الهام علی‌اف» سخن می‌گوید و پیشنهاد ترتیب دادن یک سفر مشترک را می‌دهد، اپستین نیز در پاسخ ابراز تمایل می‌کند و می‌پرسد: «می‌توانم 29 اکتبر به دبی بیایم تا از آنجا برویم؟»، گرچه باز هم سند قطعی از انجام این سفر وجود ندارد، اما این مکاتبات نشان می‌دهد که باکو به‌عنوان یک «مقصد بالقوه» در نقشه روابط بین‌المللی اپستین تعریف شده بود.

سلطان احمد بن سلیم، رئیس شرکت غول‌پیکر لجستیکی «DP World» و از نزدیکان خانواده حاکم دبی، روابط گرمی با الهام علی‌اف دارد و دیدارهای متعددی، از جمله در حاشیه اجلاس داووس، با یکدیگر داشته‌اند.

لابی‌گری با دلارهای نفتی: پروژه «مرانته ـ باکو»

بخش دیگری از اسناد به تلاش‌های لابی‌گری باکو در واشنگتن اشاره دارد. در بازه زمانی 21 می تا 4 ژوئن 2014، برنامه‌ای برای سفر هیئتی از اعضای کنگره آمریکا به باکو تدارک دیده شده بود.

ای‌میلی با عنوان «Merante-Baku-Important» که به دست مارک اپستین (برادر جفری) رسیده و به او ارجاع شده است، نشان می‌دهد که حامیان مالی آذربایجانی از انصراف نمایندگان کنگره ناراضی هستند.

در این نامه پیشنهاد شده است که به‌جای نمایندگان منصرف‌شده، چهره‌های سرشناس رسانه‌ای، مالی و دانشگاهی با تقبل تمام هزینه‌ها در سطح «فرست کلاس» به باکو دعوت شوند، بعداً مشخص شد این سفر با حمایت شرکت دولتی نفت آذربایجان (SOCAR) و از طریق شرکتی به‌نام «AzPod» سازماندهی شده است و هیئت مذکور با مقامات ارشد باکو از جمله «المار ممدیاروف»، وزیر خارجه وقت، دیدار کرده‌اند، این اسناد نمایی از هزینه‌های گزاف باکو برای خرید نفوذ و وجهه در غرب را به نمایش می‌گذارد.

سانسور و انحراف افکار عمومی در رسانه‌های باکو

نحوه پوشش این رسوایی در رسانه‌های جمهوری آذربایجان نیز قابل تأمل است، رسانه‌های نزدیک به حاکمیت، با بایکوت بخش‌های مربوط به مقامات عالی‌رتبه باکو، تلاش کردند افکار عمومی را به‌سمت حواشی کم‌خطر منحرف کنند.

تمرکز این رسانه‌ها بر اخباری نظیر «کشف تکه‌های پرده کعبه در ویلای اپستین» بود؛ موضوعی که صحت دارد و اپستین در سال 2017 قطعاتی از پوشش مقدس کعبه را به‌عنوان اثر هنری در ویلای خود نگهداری می‌کرده است،

همچنین این رسانه‌ها با برجسته کردن نام روسیه و پوتین در اسناد (که تنها یکی از هزاران سرنخ موجود است) یا تمرکز بر دعوای سیاسی ترامپ و دموکرات‌ها، سعی کردند ماجرا را صرفاً یک «جدال غربی» جلوه دهند و از پاسخگویی درباره چرایی ارتباطات سطح‌بالا با شبکه اپستین فرار کنند.