آقایان مسئول الگو بگیرند

کد خبر: ۷۶۹۲۹

تاریخ: ۰۵ خرداد ۱۳۹۴ - ۱۳:۵۰

شهدای ایران: رضا اسماعیلی، شاعر و نویسنده:

نقد و ارزیابی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران به عنوان بزرگ‌ترین اتفاق فرهنگی کشور در حوزه نشر، ضرورتی است که متأسفانه همواره مورد غفلت قرار می‌گیرد. از همین رو شایسته است که متولیان برگزاری نمایشگاه بعد از برگزاری هر دوره، از مولفان، ناشران، کارشناسان و حتی مردم علاقه‌مند به کتاب و کتابخوانی بخواهند که به نقد و ارزیابی این رخداد بزرگ فرهنگی بپردازند تا راه برای باروری، بالندگی و تکامل کیفی آن در سال‌های آتی هموار شود.

و اما هم‌اکنون که بیست و هشتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران به سرمنزل مقصود رسیده و بار خود را بر زمین نهاده، فرصت مغتنمی است که به ارزیابی و بررسی دستاوردهای آن پرداخته شود تا متولیان برگزاری نمایشگاه در سال‌های آتی با اطلاع از نقاط قوت و ضعف این همایش بزرگ فرهنگی، از تجارب برگزار کنندگان نمایشگاه امسال بهره بگیرند و برای رفع نواقص و کاستی‌های آن به اتخاذ تدابیر لازم همت گمارند.

به همین منظور، در ادامه - و به صورت اجمال - به پاره‌ای از نقاط قوت و ضعف بیست و هشتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران اشاره می‌شود:

1 ـ حضور و بازدید رهبر معظم انقلاب از بیست و هشتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای نمایشگاه امسال بود. این که رهبر فرزانه انقلاب با بزرگواری تمام بخشی از وقت خویش را در طول سال به بازدید از نمایشگاه کتاب اختصاص می‌دهند، حاکی از عنایت ایشان به حوزه نشر و علاقه‌مندی معظم له به کتاب و کتابخوانی است. ای کاش سایر مسئولین فرهنگی نظام نیز از سیره عملی رهبر فرزانه انقلاب الگو بگیرند و تلاش برای ارتقای فرهنگ کتابخوانی و تکریم و تجلیل از مولفان را وجهه همت خویش قرار دهند.

به راستی نیز برای جامعه فرهنگی ما باعث مباهات و افتخار است که رهبری نظام مقدس جمهوری اسلامی شخصیتی عالم، هنرمند، ادیب و صاحب تالیفات علمی و فرهنگی فراوان است. شخصیت بی‌بدیلی که به حوزه فرهنگ اشراف کامل دارند و در بازدید از غرفه‌های ناشران همواره به نکات ظریفی  اشاره می‌کنند که برای ارتقای فرهنگی جامعه و حوزه نشر مفید و سودمند است.

اشراف و تسلط مقام معظم رهبری به حوزه فرهنگ و ظرایف و دقایق هنر و ادبیات معاصر، گاهی باعث شگفتی و غبطه اصحاب فرهنگ و هنر می‌شود! این که هیچ کتاب تازه منتشر شده‌ای از نگاه تیز بین مقام معظم رهبری - با همه مسئولیت‌ها و مشغله‌های سیاسی و اجتماعی - به دور نمی‌ماند، به راستی نیز جای شگفتی دارد.

2 - از دیگر نقاط قوت نمایشگاه امسال، واگذاری برگـزاری نمایشگاه به اتحادیه ناشران و کتاب ‌فروشان تهران بود که اگر این فرایند در سال‌های آتی نیز با هوشمندی طراحی شود، در روند برگزاری مطلوب و شایسته نمایشگاه می‌تواند راهگشا و سازنده باشد. این تشکل به خاطر قرابت بیشتری که با جامعه مولفان و ناشران کشور دارد، در برگزاری نمایشگاه کتاب ـ آن گونه که شایسته و بایسته است ـ  می‌تواند به موفقیت بیشتری دست یابد.

3 ـ از حضور ناشران مظلوم شهرستانی در نمایشگاه کتاب امسال نیز می‌توان به عنوان یک نقطه قوت نام برد. البته این حضور باید با حمایت‌های مادی و معنوی متولیان همراه باشد تا ناشران شهرستانی بتوانند قدرت رقابت با دیگر ناشران را پیدا کنند و از حضور در نمایشگاه متضرر نگردند. این حضور خجسته باید تقویت شود. از این رو شایسته است مسئولان برگزاری نمایشگاه با برنامه‌ریزی و مدیریت کارآمدتر، در سال‌های آتی نیز بسترهای لازم برای حضور ناشران شهرستانی در نمایشگاه کتاب را فراهم کنند.

4 ـ  در نمایشگاه کتاب امسال ناشران کودک و نوجوان از فرصت رقابت برابر با سایر ناشران برخوردار نبودند. شرایط ناشران کتاب‌های کودک و نوجوان در نمایشگاه کتاب امسال از نظر فیزیکی شرایط مطلوب و شایسته ای نبود. این امر باعث فروش پایین ناشران و نارضایتی آنان گردید که امید است در سال‌های آتی به این مهم بیشتر توجه شود.

5 ـ  پاره‌ای از ناهماهنگی‌ها در ساماندهی امور اجرایی و واگذاری غرفه‌ها به بعضی از ناشران متخلف، برای نمایشگاه کتاب امسال حاشیه‌هایی به همراه داشت . این ناهماهنگی‌ها در روند برگزاری نمایشگاه مشکلاتی ایجاد کرد و در نهایت منجر به تعطیلی 107 غرفه به دلیل عرضه کتاب‌های دیگر ناشران به مدت یک روز شد. برای پیشگیری از چنین مواردی، شایسته بود متولیان و مسئولین اجرایی نمایشگاه  قدری بیشتر وقت خود را صرف برنامه‌ریزی‌ و هماهنگی امور اجرایی می‌کردند تا شاهد این ناهماهنگی‌ها نباشیم.

6 ـ  پایین بودن آستانه تحمل بعضی از مسئولان نمایشگاه در برابر نقدهای کارشناسان و اصحاب رسانه، یکی دیگر از ضعف‌های نمایشگاه امسال بود. در بین منتقدان به نحوه برگزاری نمایشگاه در رسانه‌ها، کسانی بودند که به راستی در پی اصلاح کار بودند و باید نظرهای آنان قدر دانسته می‌شد. البته در میان منتقدین معدودی هم بودند که با ابزارهای غیر اخلاقی، واقعیت‌ها را یک‌جانبه و تحریف ‌شده ترسیم می‌کردند که روش و منش آنان نیز مورد تایید نیست.

آخرین نکته‌ای که اشاره به آن ضرورت دارد، ایجاد بسترهای قانونی برای چاپ و انتشار کتاب و محصولات فرهنگی است. متاسفانه گاهی به علت عدم صراحت قانون که راه را برای تفسیرهای سلیقه‌ای هموار می‌کند، مولفان در تنگنا قرار می‌گیرند و برای چاپ آثار خویش باید با موانع فراوانی دست و پنجه نرم کنند که در نهایت باعث دلسردی و انصراف آنان از چاپ اثر به صورت قانونی می‌شود. این امر باعث می‌شود که روند چاپ و انتشار کتاب از ریل قانون خارج و به ریل غیرقانونی کشیده شود که اگر این پدیده تعمیم یابد، سلامت فرهنگی جامعه را به خطر می‌اندازد و تبعات منفی فراوانی را در پی خواهد داشت. برای پیشگیری از گسترش چنین پدیده‌ای مسئولان باید راه چاپ و انتشار قانونی کتاب را هموار کنند تا مولفان و ناشران با امنیت خاطر بیشتری به چاپ و  انتشار آثار خود همت کنند.

با آرزوی رسیدن روزی که فرهنگ کتاب و کتابخوانی در جامعه ما نهادینه شود و مردم ما با کتاب انس و الفت بیشتری پیدا کنند، با فرازی از بیانات رهبر حکیم و فرزانه انقلاب در خصوص کتاب و کتابخوانی این نوشتار را به پایان می‌برم:

« باید خرید کتاب، یکى از مخارج اصلى خانواده محسوب شود. مردم باید بیش از خریدن بعضى از وسایل تزییناتى و تجملاتى ـ مثل لوستر‌ها، میز‌هاى گوناگون، مبل‌هاى مختلف و پرده و... ـ به کتاب اهمیت بدهند... در جامعه باید سنت کتابخوانى رواج پیدا کند. کتابخوانى باید در جامعه ترویج شود؛ و این کار بر عهده‌ همه‌ دستگاه‌هایى است که در این زمینه مسئولند.»